Start arrow CIEKAWOSTKI FIZYCZNE arrow Bomba z op騧nionym zap這nem
Bomba z op騧nionym zap這nem

O tym, 瞠 azbest jest niebezpieczny wiadomo od ponad 80 lat. Mimo to nadal stosuje go wiele pa雟tw, a miliony eternitowych p造t zalegaj na polskich dachach. Tymczasem z powodu jego rakotwórczego dzia豉nia co roku umiera 100 tys. ludzi. Azbest znany by ludzko軼i ju tysi帷e lat temu, cho jako minera po raz pierwszy opisany zosta w po這wie XIX wieku. Ze wzgl璠u na nieprzeci皻ne w豉軼iwo軼i wywo造wa zachwyt. Jest odporny na ekstremalnie wysokie i niskie temperatury, nie poddaje si dzia豉niom kwasów ani innych substancji 穋帷ych, a do tego jest niezwykle elastyczny i wytrzyma造. Wrzucony do ognia nie spala si, ani nie traci na wadze. To z tego powodu nazywano go we軟 skaln, a od ponad stu lat masowo wykorzystywano w szeroko rozumianym przemy郵e.

Szacuje si, 瞠 azbest znalaz swoje zastosowanie w prawie trzech tysi帷ach produktów przemys這wych. Nie tylko w popularnych papach dachowych i p造tach eternitowych, ale tak瞠 w  klockach hamulcowych, tarczach sprz璕這wych, p造tkach pod這gowych, filtrach w przemy郵e piwowarskim i farmaceutycznym, wojskowych maskach gazowych, a nawet w termosach.Pojawi si tylko jeden problem. Azbest okaza si 鄉iertelnie niebezpieczny, a z powodu jego rakotwórczego dzia豉nia ka盥ego roku umiera blisko 100 tys. ludzi. Mimo 瞠 o jego szkodliwo軼i wiedzieli鄉y ju kilkadziesi徠 lat temu, a coraz wi璚ej krajów zabrania jego produkcji, nadal stanowi powa積e zagro瞠nie dla naszego zdrowia.

Bezwonny zabójca

Wed逝g danych International Ban Asbestos Secretariat, zakaz produkcji wyrobów azbestowych (z niektórymi wyj徠kami) zosta wprowadzony w 52 krajach 鈍iata. Od 1997 r. nie wolno go produkowa i stosowa w Polsce, a od 1 stycznia 2005 r. tak瞠 we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Po latach do鈍iadcze z azbestem, którego najwi瘯sze zu篡cie w historii mia這 miejsce w latach 70. ubieg貫go wieku, rozwini皻e kraje odchodz od jego stosowania. W 2000 roku zu篡cie azbestu by這 szacowane na 1,48 mln ton, co stanowi這 tylko 30% warto軼i z 1980 roku. W roku 1990 zu篡cie azbestu w Europie w przeliczeniu na 1 mieszka鎍a kszta速owa這 si na poziomie od 0,07 kg w krajach skandynawskich do 7 kg w by造m ZSRR. Ju w 1994 roku konsumpcja azbestu w krajach europejskich zmniejszy豉 si do warto軼i 0,004 kg, a w by造m ZSRR do 2,4 kg na osob. Nie wsz璠zie jednak prawnie uregulowano kwesti jego produkcji.

Podstawowym problemem okaza這 si rakotwórcze dzia豉nie azbestu. Badania wykaza造, 瞠 niewidzialne wókna azbestowe przyczynia si do szeregu chorób uk豉du oddechowego: pylicy azbestowej, zwanej azbestoz, mi璠zyb這niaka op逝cnej, a tak瞠 raka p逝c. Azbest staje si zagro瞠niem dla zdrowia, gdy dojdzie do korozji lub jakiegokolwiek uszkodzenia wyrobów, które go zawieraj (豉manie, kruszenie, ci璚ie i ka盥a inna obróbka). Wówczas to uwalniaj si do powietrza szkodliwe wókna, które przedostaj si bezpo鈔ednio do p逝c. Stanowi szczególnie zagro瞠nie, je郵i we幟ie si pod uwag, 瞠 azbest nie ma zapachu.

W zwi您ku z tym, 瞠 zagro瞠nie azbestem jest stosunkowo nowym zjawiskiem, nie wiadomo dok豉dnie jaka dawka (tzn. minimalna ilo嗆 py逝 azbestowego) wywo逝je choroby. Problem w tym, 瞠 w wielu przypadkach, objawy mog nast徙i dopiero po 20-30 latach, a wówczas ich przyczyn trudno powi您a z azbestem. Podobnie jest w przypadku palaczy, którzy choruj na raka p逝c (oczywi軼ie nikt nie podwa瘸 szkodliwo軼i nikotyny, jednak w przypadku robotników, którzy przez lata pracowali przy azbe軼ie, wieloletnie palenie papierosów dyskwalifikuje ich przy ubieganiu si o jakiekolwiek odszkodowanie).

Wed逝g Mi璠zynarodowej Organizacji Pracy azbest, z uwagi na w豉sno軼i rakotwórcze, nale篡 obecnie do najgro幡iejszych przyczyn chorób zawodowych na 鈍iecie.

Polska eternitem stoi

Jak walka z azbestem wygl康a w naszym kraju? Ustaw zakazuj帷 produkcji i stosowania azbestu uchwalono u nas w 1997 r. (ustawa z dnia 19.06.1997 r o zakazie stosowania wyrobów zawieraj帷ych azbest, Dz. U. z 2004 roku, nr 3, z pó幡. zm.). Od 2002 roku realizowany jest równie program usuwania azbestu i wyrobów go zawieraj帷ych, stosowanych na terytorium Polski. Program zak豉da, 瞠 do ko鎍a 2032 roku wszystkie wyroby zawieraj帷e azbest maj zosta usuni皻e. Dzi wiemy, 瞠 je郵i nic si nie zmieni, b璠zie to za這瞠nie nad wyraz optymistyczne, bowiem przy obecnym tempie usuwania azbestu pozb璠ziemy si go dopiero ok. 2102 r.

Azbest stosowany by w Polsce m.in. w p造tach elewacyjnych i balkonowych, rurach do wykonywania instalacji wodoci庵owych, kanalizacyjnych i C.O., przewodach kominowych,  zsypach w blokach, czy sprz璕豉ch i hamulcach do wind. Najwi璚ej zalega go jednak na dachach, które w latach 60. i 70. masowo pokrywane by造 eternitem i pap dachow. Dzi trwa walka z ich usuwaniem. Nale篡 doda walka bardzo powolna, bo przez 10 lat dzia豉nia rz康owego programu uda這 si usun望 zaledwie 10 proc. tej gro幡ej substancji.

Podstawowy problem stanowi koszty ca貫go przedsi瞝zi璚ia, bowiem za usuwanie materiaów budowlanych odpowiadaj w豉軼iciele budynków. Tak瞠 oni p豉c za utylizacj. Na pokrycie cz窷ci wydatków zwi您anych z usuwaniem azbestu mo積a si co prawda ubiega o dofinansowanie z puli Wojewódzkich Funduszy Ochrony 字odowiska. Dotyczy ono jednak tylko usuni璚ia azbestu. Koszty nowego dachu ponosi w豉軼iciel, a na to wiele osób nie sta.

Inna kwestia to samo oszacowanie ilo軼i azbestu w Polsce. Do 2004 w kraju mia豉 by przeprowadzona inwentaryzacja. Do dzi si to nie uda這. Wszystko za spraw luki w przepisach. Co prawda ustawodawca na這篡 na gminy obowi您ek oszacowania ilo軼i azbestu, ale nie przewidzia 瘸dnej kary za jego niedope軟ienie. Tym samym przepis pozosta tylko na papierze. Narodowy Fundusz Ochrony 字odowiska i Gospodarki Wodnej szacuje jednak, 瞠 w Polsce mo瞠 by jeszcze 15 mln ton ró積ego rodzaju odpadów zawieraj帷ych azbest.

Interesy vs. zdrowie

Problem wielu krajów dotyczy równie kontroli produktów zawieraj帷ych ten szkodliwy minera. W Kanadzie na przyk豉d, gdzie wyst瘼uj jedne z najwi瘯szych zbó azbestu na 鈍iecie, przez lata wydobywano azbest chryzotylowy, rzekomo mniej szkodliwy, i eksportowano go pod zmienion nazw. Nie jako azbest, ale jako chryzotyl. Ma這 tego. Jak informowa brytyjski "The Lancet", nawet kiedy azbest usuwany by z kanadyjskich budynków, kanadyjskie firmy nadal eksportowa造 go do mniej zamo積ych krajów, tak瞠 do Europy.

Z jednej strony Europa boryka si z problemem budynków ska穎nych azbestem, z drugiej europejskie rz康y pozwala造 kanadyjskiemu lobby wykorzystywa luk w prawie i nadal go sprzedawa, cho od 2005 r. oficjalnie zakazano stosowania tej substancji. Dwa lata temu, Gerd Müller z Bawarskie Biura Kontroli Handlu zbada termosy w monachijskich supermarketach. Okaza這 si, 瞠 90% z nich zwiera這 nic innego jak azbest!

Na tym polega te problem wielu pa雟tw. Przymykaj oczy na handel, a jednocze郾ie wydaj miliony na usuwanie odpadów azbestowych oraz na utrzymywanie instytucji dbaj帷ych o to, by pozbywano si azbestu w bezpieczny sposób. Niestety cz瘰to priorytetem jest nadrz璠no嗆 i op豉calno嗆 interesów handlowych nad zdrowiem zwyk造ch zjadaczy chleba.

 

穋ód這: www.onet.pl

 
STRONA STARTOWA